Η Μαρίνα ξαναδιάβαζε την πρώτη γραμμή ξανά και ξανά. Τα γράμματα έμοιαζαν να επιπλέουν, σαν να ήταν γραμμένα πάνω στο νερό, έτοιμα να διαλυθούν. Όμως το νόημα τρυπούσε το μυαλό της κοφτερά, σχεδόν επώδυνα.
**«Αν διαβάζεις αυτό το γράμμα, σημαίνει πως έχω φύγει. Και αν ο γιος μου βρίσκεται τώρα δίπλα σου, να ξέρεις: εκείνος έχει ήδη κάνει την επιλογή του. Εσύ όμως όχι.»**
Η καρδιά της χτύπησε βαριά μέσα στο στήθος της, σαν να συγκρούστηκε με τα πλευρά της. Η πεθερά της δεν την είχε αποκαλέσει ποτέ «κόρη μου» δυνατά. Ποτέ με λόγια. Μόνο με βλέμματα, με μικρές κινήσεις, με σπάνια, διστακτικά αγγίγματα. Και τώρα — τώρα το έγραφε στο χαρτί.
Η Μαρίνα έσφιξε το φύλλο στα χέρια της, νιώθοντας τα δάχτυλά της να τρέμουν προδοτικά. Από τον διάδρομο ακούστηκαν βήματα. Τακούνια. Και το γέλιο της Κριστίνα — αιχμηρό, επιδεικτικό, ψεύτικο. Στάθηκε ακίνητη, ακούμπησε την πλάτη της στον παγωμένο τοίχο και συνέχισε να διαβάζει.
**«Μπήκες στο σπίτι μας σαν ορφανή, χωρίς στήριξη, χωρίς προστασία. Σε έβλεπα να προσπαθείς να γίνεσαι αόρατη, φοβούμενη πως θα σε διώξουν. Έβλεπα πώς ο γιος μου άλλαζε. Και σώπασα για πάρα πολύ καιρό.»**
Μπροστά στα μάτια της ζωντάνεψαν εικόνες από το παρελθόν. Ο πρώτος χειμώνας στο διαμέρισμα. Πώς η Λιουντμίλα Πετρόβνα της έδινε σιωπηλά ένα ζεστό κασκόλ. Πώς μια φορά έκλεισε την πόρτα της κουζίνας όταν ο Ίγκορ φώναζε. Πώς την κοιτούσε σαν να ήθελε να πει τόσα πολλά — αλλά δεν τολμούσε.
**«Δεν μπορώ να αλλάξω τον χαρακτήρα του Ίγκορ. Μπορώ όμως να διορθώσω μία αδικία.»**
Η Μαρίνα άφησε μια κοφτή ανάσα. Το στήθος της βάρυνε, σαν να είχε γεμίσει με μόλυβδο.
— Λοιπόν; Το διαβάζει; — ακούστηκε η φωνή του Ίγκορ πίσω από την πόρτα.
— Ελπίζω να μην κλαίει. Θα της τρέξει η μάσκαρα.
Η Μαρίνα έκλεισε τα μάτια της. Κάποτε τέτοια λόγια τη διέλυαν. Τώρα περνούσαν δίπλα της, χωρίς να την αγγίζουν.
**«Στην τραπεζική θυρίδα αριθμός 317, στο όνομά μου, βρίσκονται έγγραφα. Το διαμέρισμα στην οδό Βισνιόβαγια. Το εργαστήριο. Και το πιο σημαντικό — αποδείξεις.»**
Η Μαρίνα πάγωσε.
Αποδείξεις;
**«Όταν ο Ίγκορ αποφασίσει να σε διώξει — και θα το κάνει — πρέπει να είσαι έτοιμη. Ξέρω για την Κριστίνα. Το ξέρω εδώ και πολύ καιρό. Και ξέρω πόσο καλά ξέρει να λέει ψέματα ο γιος μου.»**
Ο λαιμός της σφίχτηκε. Άρα… τα ήξερε όλα. Από πάντα.
Η Μαρίνα ένιωσε κάτι μέσα της να σηκώνεται αργά, αλλά ασταμάτητα. Όχι θυμός. Όχι εκδίκηση. Απόφαση.
**«Δεν είσαι υποχρεωμένη να συγχωρέσεις. Αλλά είσαι υποχρεωμένη να ζήσεις. Και να ζήσεις όχι στη σκιά.»**
Πίσω από την πόρτα ακούστηκε ξανά γέλιο. Η Κριστίνα είπε δυνατά:
— Λοιπόν, Ιγκοράκι, πάμε σύντομα να το γιορτάσουμε;
Η Μαρίνα δίπλωσε προσεκτικά το γράμμα. Σηκώθηκε. Σκούπισε τα δάκρυά της — όχι βιαστικά, όχι υστερικά. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, δεν ένιωθε φόβο, αλλά στήριγμα.
Η Λιουντμίλα Πετρόβνα δεν της άφησε χρήματα.
Της άφησε μια διέξοδο.
Και αυτό ήταν πιο τρομακτικό γι’ αυτούς από οποιαδήποτε κληρονομιά.
